Hızlı cevap: RAID veri kurtarma, birden çok diskten oluşan bir dizide bir ya da birden fazla disk arızalandığında veya dizi yapılandırması bozulduğunda verinin geri getirilmesidir. En kritik kural şudur: dizi çöktüğünde diske hiçbir yazma yapmayın, yeniden kurma (rebuild) denemeyin ve denetleyiciyi (controller) sıfırlamayın. Her yeniden kurma girişimi kalan sağlam diskin üzerine yanlış veri yazarak kurtarma şansını kalıcı olarak düşürür. Doğru yol, tüm disklerin salt okunur birebir imajını alıp, dizinin parametrelerini (blok boyutu, disk sırası, parite düzeni) çözümleyerek veriyi imajlar üzerinden yeniden birleştirmektir. DSET Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarında RAID 0, 1, 5, 6, 10 ve iç içe dizileri kurtarır.

Sunucular, NAS cihazları ve iş istasyonları verinin güvenliğini ve hızını artırmak için RAID kullanır. Ama RAID bir yedek değildir. İki disk aynı anda arızalandığında, bir yeniden kurma yarıda kaldığında ya da denetleyici bozulduğunda dizi erişilemez hale gelir. Bu yazı, RAID çöküşlerinin nasıl olduğunu, en sık yapılan ölümcül hataları ve profesyonel kurtarmanın neden imaj tabanlı çalıştığını anlatır.

RAID neden çöker

RAID dizileri tek bir disk arızasına dayanacak biçimde tasarlanır, ama gerçek dünyada çöküşler genelde şu zincirle olur:

  • İkinci disk arızası. RAID 5 tek disk kaybını tolere eder. Bir disk arızalanıp dizi zayıf (degraded) modda çalışırken ikinci disk de giderse veri erişilemez olur.
  • Yeniden kurma sırasında hata. Bir diski değiştirip yeniden kurma başlatıldığında, kalan disklerdeki gizli okuma hataları yüzeye çıkar ve rebuild yarıda kalır.
  • Denetleyici arızası. RAID denetleyicisi bozulduğunda ya da değiştirilen kart eski yapılandırmayı tanımadığında dizi meta verisi kaybolur.
  • Yanlış disk sırası. Bakım sırasında diskler farklı yuvalara takılırsa dizi sırası bozulur.

RAID seviyeleri ve kurtarma zorluğu

RAID Yapı Tolerans Kurtarma notu
RAID 0 Şeritleme, parite yok Yok Tek disk giderse en zor senaryo, tüm diskler gerekli
RAID 1 Aynalama 1 disk Tek diskten kurtarma genelde mümkün
RAID 5 Şerit artı dağıtık parite 1 disk İkinci disk giderse parite ile yeniden birleştirme
RAID 6 Şerit artı çift parite 2 disk İki diske kadar kayıpta yeniden birleştirme
RAID 10 Aynalanmış şeritler Duruma bağlı Doğru aynanın seçilmesi kritik

Parite tabanlı diziler, eksik diskin verisini kalan disklerdeki parite bilgisinden matematiksel olarak yeniden hesaplayabilir. Bunun için blok boyutu ve parite düzeni doğru çözümlenmelidir.

En sık yapılan ölümcül hatalar

RAID kurtarmada veriyi asıl yok eden şey arıza değil, arızadan sonraki yanlış müdahaledir:

  • Rebuild denemek. Zayıf modda yeniden kurma, kalan diskin üzerine yazar. Yanlış disk sırası ile yapılan rebuild veriyi geri dönülmez biçimde bozar.
  • Diski değiştirip diziyi yeniden başlatmak. Denetleyici çoğu zaman yeni diskle sıfırdan bir dizi kurup meta veriyi ezer.
  • Aynı diske kurtarma yazılımı çalıştırmak. Bu, aynı diske yazma yüzünden veriyi kalıcı bozar.
  • Diskleri karıştırmak. Etiketsiz sökülen diskler sırayı belirsizleştirir.

Kural nettir: dizi çöktüğünde durun ve hiçbir diske yazmayın.

Profesyonel RAID kurtarma nasıl çalışır

1. Her diskin salt okunur imajı

Önce her fiziksel disk yazma engelleyici ile birebir kopyalanır. Bütün çözümleme bu sektör sektör imajlar üzerinde yapılır, orijinal disklere asla dokunulmaz. Arızalı bir disk varsa, önce o disk donanım düzeyinde kurtarılıp imajı alınır.

2. Dizi parametrelerinin çözümlenmesi

Blok boyutu, disk sırası, parite yönü ve döndürme düzeni imajlar üzerinden analiz edilir. Doğru parametreler bulunduğunda dosya sistemi tutarlı biçimde ortaya çıkar.

3. Sanal yeniden birleştirme

Diziyi gerçek donanımda kurmak yerine, imajlardan sanal olarak yeniden birleştirilir. Eksik disk parite ile hesaplanır. Bu yöntem hiçbir yazma yapmadığı için güvenlidir.

4. Dosya sistemi onarımı ve doğrulama

Birleştirilen birim üzerinde dosya sistemi çözümlenir, dosyalar çıkarılır ve bütünlük kontrolü yapılır. Sanallaştırma birimleri ya da NAS birimleri söz konusuysa ek katman çözümlemesi gerekir.

NAS ve donanımsal arıza

Synology, QNAP gibi NAS cihazları çoğu zaman standart olmayan dizi ve dosya sistemi katmanları kullanır. Fiziksel olarak tıkırtı çıkaran ya da tanınmayan diskler için önce temiz oda müdahalesi gerekebilir. DSET hem mantıksal dizi çözümlemesini hem donanımsal disk kurtarmayı aynı çatı altında yürütür.

DSET ile RAID veri kurtarma

DSET, sunucu ve NAS dizilerinde imaj tabanlı, yazma yapmayan bir kurtarma süreci uygular. Diziyi gerçek donanımda riske atmadan sanal olarak yeniden birleştirir, eksik diskleri parite ile hesaplar ve kurtarılan veriyi bütünlük kontrolüyle teslim eder. Kurtaramazsak ücret alınmaz. Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızdan 7/24 acil müdahale sunuyoruz.

Sık sorulan sorular

RAID 5 iki disk arızasında kurtarılır mı? RAID 5 tasarımı tek disk kaybını tolere eder. İki disk giderse dizi çöker, ama ikinci diskin arızası kısmi ise (bazı sektörler okunabiliyorsa) donanımsal kurtarma ile o diskin imajı alınıp veri parite ile yeniden birleştirilebilir. Başarı, ikinci diskin durumuna bağlıdır.

Diziyi yeniden kurmayı denedim, hala kurtarılır mı? Rebuild kalan diskin üzerine yazdığı için şansı düşürür, ama her zaman sıfırlamaz. Ne kadar erken durup uzmana verirseniz olasılık o kadar yüksektir. Yeni yazma yapmayın.

Kurtarma ne kadar sürer? Disk sayısına, arıza türüne ve donanımsal kurtarma gerekip gerekmediğine bağlıdır. Mantıksal çözümlemeler birkaç günde, donanımsal arızalar daha uzun sürede tamamlanır. Acil durumlarda hızlandırılmış süreç sunulur.

Kaynaklar

Sunucu, NAS ya da iş istasyonu RAID diziniz çöktüyse yazma yapmadan bize ulaşın, DSET ile iletişime geçin. Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızdan imaj tabanlı, güvenli RAID kurtarma sağlıyoruz.