Diyarbakır Veri Kurtarma: Güneydoğu Anadolu'dan Ankara Hacettepe Teknokent'e Profesyonel Hizmet

Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en büyük şehri ve bölgenin ekonomik, tarımsal, ticari merkezi. Bağlar, Kayapınar, Yenişehir ve Sur ilçelerinde yoğunlaşan iş hayatı; Dicle Üniversitesi'nin akademik ağırlığı; GAP Bölgesi'nin (Güneydoğu Anadolu Projesi) tarım ve enerji yatırımları; Karacadağ volkanik topraklarında yetişen kaliteli ürünler; tekstil ve gıda sektörünün hacmi; yenilenebilir enerji alanındaki güneş paneli yatırımları derken Diyarbakır'da üretilen veri her geçen yıl katlanıyor. Bu verinin bir bölümü ise er ya da geç bir disk arızası, RAID çöküşü, yangın, su baskını ya da ransomware saldırısı sonucu erişilemez hâle geliyor.

DSET, Ankara Hacettepe Teknokent merkezli bir veri kurtarma laboratuvarı olarak Diyarbakır'dan gelen kurumsal ve bireysel taleplere kargo lojistiği üzerinden hizmet veriyor. Diyarbakır'da fiziki ofisimiz bulunmuyor; ancak şehirden gelen disklerin teknokent laboratuvarında, ISO/IEC 27037 prensiplerine uygun olarak işlenmesini ve sonuçlandırılmasını üstleniyoruz.

Diyarbakır'ın Veri Yoğunluğu ve Karakteri

Diyarbakır'ı diğer Anadolu şehirlerinden ayıran birkaç temel faktör var. Birincisi nüfus: 1,7 milyonu aşan kayıtlı nüfusla Güneydoğu'nun en kalabalık ili. İkincisi tarımsal hinterland: Karacadağ'ın volkanik toprakları, GAP sulamasıyla beslenen Dicle havzası, ülke buğday üretiminin önemli bir bölümü, mercimek, karpuz ve pamuk üretimi. Üçüncüsü tekstil ve gıda imalatı: organize sanayi bölgelerinde yüzlerce işletme. Dördüncüsü yenilenebilir enerji: güneşlenme süresi yüksek arazilerde GES (güneş enerjisi santrali) yatırımları. Beşincisi havayolu kargo kapasitesi: Diyarbakır Havalimanı üzerinden yapılan hava kargo trafiği şehrin Ankara'ya disk göndermesini hızlandıran kritik bir unsur.

Bu kompozisyon Diyarbakır'da çok katmanlı bir veri trafiği oluşturuyor. Tek bir kobi tekstil firmasının ERP sunucusunda bile binlerce müşteri kaydı, fatura imajı, üretim takip verisi, makine bakım kaydı, e-fatura arşivi ve personel özlük bilgisi bir arada duruyor. Bu disklerden biri çökünce sadece teknik bir sorun değil, aynı zamanda KVKK kapsamında bir veri sorumlusu sorumluluğu doğuyor. KVKK'nın resmi sitesinde (https://www.kvkk.gov.tr) yayımlanan ilkelere göre veri sorumlusu, kişisel verilerin bütünlüğünü ve erişilebilirliğini sağlamakla yükümlü. Bir disk arızası sonrası verinin kurtarılması da bu yükümlülüğün bir parçası.

Diyarbakır'dan En Sık Gelen Vakalar

Laboratuvarımıza Diyarbakır kargosu üzerinden ulaşan vakaların büyük bölümü belirli desenler etrafında toplanıyor. İlk grup, organize sanayi bölgesindeki tekstil ve gıda firmalarının NAS ve RAID cihazları. Bu cihazlarda genellikle 4 ya da 8 disk bay'lı sistemler bulunuyor; bir veya iki disk arızalandığında dizi degraded moda düşüyor, kullanıcı paniğe kapılıp rebuild başlatıyor ve bazen ikinci hata sırasında dizi tamamen erişilemez hâle geliyor. Bu noktada, RAID 5 kurtarma sürecinin neden sabırla yürütülmesi gerektiğini anlatan rehberimiz devreye giriyor.

İkinci grup, Bağlar ve Kayapınar'daki muhasebe ofislerinin masaüstü bilgisayarları. LOGO, Mikro, Netsis gibi ticari yazılımların veritabanlarının tutulduğu HDD ya da SSD'lerde mekanik arıza, yazılım çöküşü ya da ransomware şifrelemesi yaşanıyor. Üçüncü grup Dicle Üniversitesi ve çevresindeki akademik laboratuvarların araştırma diskleri: doktora tezleri, yıllar süren saha verileri, mikroskopik görüntü arşivleri. Dördüncü grup GAP bölgesindeki tarım ve sulama projelerine ait izleme istasyonlarının veri kayıtları. Beşinci grup hastanelerin ve özel kliniklerin PACS sistemlerine bağlı görüntüleme arşivleri.

Kargo Lojistiği: Diyarbakır'dan Ankara'ya

Diyarbakır ile Ankara arası karayolu mesafesi 1.000 kilometreyi aşıyor. Bu mesafede kargo lojistiği iki seçeneğe ayrılıyor. Birincisi karayolu kargosu: anlaşmalı kuryelerle 2 iş günü içinde teslim. İkincisi hava kargo: Diyarbakır Havalimanı'ndan Ankara Esenboğa'ya doğrudan ya da İstanbul aktarmalı uçuşlarla 1 iş günü içinde teslim. Kritik sunucu diskleri ya da bir hastanenin PACS arşivi gibi öncelikli vakalarda hava kargoyu öneriyoruz.

Diski göndermeden önce yapılması gereken birkaç şey var. Eğer disk fiziksel ses çıkarıyorsa (tıkırtı, çığlık, sürtünme) kesinlikle tekrar tekrar enerjilendirilmemeli. Her açma denemesi okuma kafalarının tabağa daha fazla zarar vermesine yol açıyor. Disk antistatik poşete konulmalı, etrafı köpük ya da hava yastığıyla sarılmalı, kutunun içinde hareket etmeyecek biçimde sabitlenmelidir. RAID dizilerinde diskler kesinlikle sıra numarasıyla etiketlenmelidir; dizilim bilgisi kaybolursa rekonstrüksiyon süresi katlanır.

Laboratuvar Süreci: Diski Aldığımızda Ne Oluyor?

Diski Hacettepe Teknokent'teki laboratuvarımıza ulaştığında ilk yaptığımız şey kayıt zinciri (chain of custody) açmak. ISO/IEC 27037 standardı (https://www.iso.org/standard/44381.html) dijital delillerin tanımlanması, toplanması, edinilmesi ve korunması süreçlerini belirliyor. Veri kurtarma bir adli analiz değildir; ama veri kurtarma sürecinde de aynı prensipler uygulanıyor çünkü diskte yapılan her işlem geri döndürülemez sonuçlar doğurabiliyor.

İkinci adım fiziksel inceleme: PCB'de yanık, konnektörlerde oksidasyon, kafa parkında hizasızlık, plakta çizik var mı? Üçüncü adım, donanım klonlama. Disk doğrudan müşterinin orijinaline dokunulmadan, sektör-sektör bir hedef diske ya da imaj dosyasına klonlanır. Bu klonlama sırasında bad sektörler atlanır, gerekirse birden fazla geçişle (forward pass, reverse pass, head map pass) okunamayan alanlar tekrar denenir. Dördüncü adım, mantıksal kurtarma: dosya sistemi yeniden inşa edilir, silinmiş kayıtlar geri kazanılır, veritabanı dosyaları onarılır. Beşinci adım doğrulama: müşterinin gönderdiği örnek dosya listesi üzerinden hash karşılaştırması yapılır. Altıncı adım teslim: kurtarılan veri şifreli bir diske yazılır, kargoyla iade edilir, orijinal disk ya iade edilir ya da müşteri talebiyle imha edilir.

Sürecin her aşaması belgelenir; müşteriye süreç sonunda teknik rapor sunulur. Bu rapor, KVKK kapsamında bir veri ihlali bildirimi yapılması gerekecekse veri sorumlusunun referans alabileceği bir teknik kaynak olur.

RAID Kurtarmanın Diyarbakır Özelinde Önemi

Organize sanayi bölgesindeki tekstil firmaları, GAP bölgesindeki tarım kooperatifleri, gıda işletmeleri ve yenilenebilir enerji şirketleri çoğunlukla NAS ya da DAS (Direct Attached Storage) tabanlı RAID dizileri kullanıyor. RAID, tek başına bir yedekleme çözümü değildir; bir kullanılabilirlik mimarisidir. Üzerinde çalışan veri yedeklenmediği sürece RAID'in çökmesi veri kaybı anlamına gelebilir.

Diyarbakır'dan gelen RAID 5 vakalarında en sık karşılaştığımız senaryo şu: bir disk haftalar önce sessizce arızalanmış, kimse fark etmemiş; ikinci disk de arızalandığında dizi okunamaz hâle gelmiş. Bu noktada doğru yaklaşım, hiçbir diski tekrar diziye geri sokmamak, hiçbir rebuild denemesi yapmamak, dizinin disk sıralamasını ve RAID kontrolcüsünün marka modelini not edip tüm diskleri laboratuvara göndermek. Daha kapsamlı bilgi için RAID 5 kurtarma yazımıza bakabilirsiniz.

RAID 6, RAID 10 ve RAID 50 gibi daha karmaşık dizilerde kurtarma süresi ve karmaşıklığı artar. Özellikle donanım kontrolcüsünün proprietary metadata yapısı kullandığı dizilerde, dizinin orijinal stripe boyutu, parity dönüşüm yönü ve disk sırası bilgilerinin doğru tespiti kritiktir.

SSD ve NVMe: Yeni Nesil Zorluklar

Diyarbakır'da son üç yılda yeni kurulan ofislerde, üniversite laboratuvarlarında ve enerji sektörü izleme sistemlerinde SSD ve NVMe disklerin oranı hızla arttı. SSD'ler mekanik aksamı olmadığı için tıkırtı yapmaz; ama bu, daha güvenli oldukları anlamına gelmiyor. SSD arızaları çoğunlukla iki şekilde geliyor: ya disk birdenbire BIOS tarafından görünmez oluyor (firmware ya da kontrolcü hatası), ya da disk görünüyor ama içeriği okunamıyor (FTL haritasının bozulması).

NVMe disklerde bu sorun daha karmaşık çünkü PCIe arabirimi üzerinden çalışıyorlar ve standart SATA imaj cihazları işe yaramıyor. Laboratuvarımızda NVMe destekli klonlama ekipmanı bulunuyor; ancak kurtarma oranı, kontrolcü çipinin durumuna ve şifreleme (opal, SED, Bitlocker) durumuna göre değişiyor. Şifreli SSD'lerde anahtar kaybedilmişse veri matematiksel olarak kurtarılamaz. Bu nedenle Diyarbakır'daki kurumsal müşterilerimize, anahtar yönetimi ve yedekleme politikalarına ayrı önem vermelerini öneriyoruz.

Ransomware ve Siber Saldırı Sonrası Veri Kurtarma

USOM (Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi) düzenli olarak Türkiye'deki ransomware vakalarına ilişkin uyarılar yayımlıyor (https://www.usom.gov.tr). Diyarbakır'daki kobi'lerin önemli bir bölümü dış dünyaya açık RDP portları, güncellenmeyen VPN cihazları ve eski Exchange sunucuları üzerinden saldırıya uğruyor. Ransomware şifrelediği dosyalara anahtar olmadan erişimi engelliyor; ancak bazı durumlarda saldırgan tarafından silinen orijinal dosyalar yeterince hızlı müdahaleyle disk üzerinden geri getirilebiliyor.

Bir ransomware vakasıyla karşılaştığınızda yapılacak ilk şey makineyi kapatmak değil, ağdan izole etmek. Kapatma yerine sistemi olduğu gibi bırakıp diskin sektör-sektör imajını almak çok daha sağlıklı sonuç veriyor. USOM'a olay bildirimi yapılmalı, eğer kişisel veri içeriyorsa KVKK'ya 72 saat içinde ihlal bildirimi yapılmalı. Bu süreçte teknik kanıt zincirinin korunması için ISO/IEC 27037 prensiplerine uygun imajlama yapılması büyük avantaj sağlıyor. TÜBİTAK BİLGEM (https://bilgem.tubitak.gov.tr) Türkiye'nin siber güvenlik araştırmalarını yürüten kurum olarak hem önleyici hem de olay sonrası rehberlik açısından önemli bir referans kaynağı.

Diyarbakır Sektörlerine Göre Veri Türleri

Tekstil ve hazır giyim firmalarında en kritik veri kalıbı kalıp tasarımları, CAD dosyaları, üretim takip verileri ve müşteri sipariş arşivleri oluyor. Gıda işletmelerinde HACCP kayıtları, tedarikçi listeleri, üretim parti numaraları ve laboratuvar test sonuçları. Tarım ve hayvancılık kooperatiflerinde üye kayıtları, üretim miktarları, ödeme planları, sübvansiyon dosyaları. GAP bölgesindeki enerji yatırımcılarında SCADA verileri, üretim performans raporları, bakım kayıtları, türbin/panel telemetri arşivleri. Sağlık sektöründe PACS görüntüleri, hasta dosyaları, e-nabız aktarım kayıtları. Eğitim ve akademik kurumlarda öğrenci işleri verileri, tez arşivleri, araştırma veri setleri.

Her sektörün veri kurtarma süreci kendi özelliğine sahip. Örneğin bir SCADA disk imajından sadece dosyaları geri getirmek yetmez; verinin tarihsel bütünlüğü ve zaman damgalarının korunması da önemlidir. Bir gıda firmasının HACCP kayıtlarını kurtarırken ise dosyaların orijinal dizin yapısının korunması yasal denetim açısından kritik.

6 Şubat 2023 Depremi ve Diyarbakır

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkisi Diyarbakır'da da hissedildi; bazı binalarda hasarlar oluştu. O dönemde laboratuvarımıza Diyarbakır kaynaklı, yıkım altından çıkarılmış ya da darbe almış disklerle ilgili talepler ulaştı. Düşmüş ya da darbe almış mekanik disklerde plaka çizilmesi ihtimali yüksek; bu durumda donör kafalar ve plak temizleme prosedürleriyle kısmen kurtarma mümkün olabiliyor. Şehirde benzer afetlere karşı kurumların artık coğrafi olarak ayrılmış (off-site) yedekleme stratejileri kurmaya başladığını görüyoruz; bu da olumlu bir gelişme. Yedekleme ve kurtarma planlamasının temel ilkelerini, kapsamlı Veri Kurtarma Rehberi 2026 yazımızda bulabilirsiniz.

Diyarbakır'dan Komşu İllere ve Ankara'ya Akış

Diyarbakır, Güneydoğu Anadolu'nun lojistik düğümlerinden biri. Çevre illerden (Mardin, Batman, Siirt, Şanlıurfa) gelen disklerin önemli bir bölümü Diyarbakır üzerinden Ankara'ya hareket ediyor. Şanlıurfa, Adıyaman, Gaziantep ekseninden gelen vakalarda da Diyarbakır lojistik avantajı kullanılabiliyor. Eğer bir Gaziantep firmasıysanız ve Diyarbakır kanalını kullanmak istemiyorsanız, Gaziantep veri kurtarma sayfamız üzerinden doğrudan Ankara akışını da değerlendirebilirsiniz. Ankara ekseninde fiziki yakınlığa dair daha fazla bilgi için Ankara veri kurtarma sayfamıza bakabilirsiniz.

Ücretlendirme ve Süreç Şeffaflığı

Veri kurtarma süreçlerinde ücretlendirme, diskin türüne, arızanın derecesine, dizinin karmaşıklığına ve aciliyete göre değişiyor. Bu nedenle önceden sabit bir fiyat liste sunmuyoruz; her vakaya özel teklif veriyoruz. İlk inceleme sonrası tahmini bir aralık paylaşıyoruz; müşteri onayı olmadan kurtarma işlemi başlamıyor. "Veri kurtarılmazsa ücret yok" anlamına gelen no-data-no-fee modelimiz, fiziksel arızalı disklerde belli bir muayene ücreti dışında veri kurtarılmadığı takdirde ek ücret alınmamasını esas alıyor. Bu modelin detaylarını size özel olarak yazılı sunuyoruz.

Diyarbakır'dan Bize Ulaşmak

Diyarbakır'dan veri kurtarma talebinizi başlatmak için izlemeniz gereken yol oldukça basit. Önce telefonla durum tespiti yapıyoruz: diskin türü, arıza belirtileri, dizinin yapısı, aciliyet seviyesi. Sonrasında kargo bilgilerini iletiyoruz ve diski güvenli bir şekilde nasıl paketlemeniz gerektiğine dair yönlendirme yapıyoruz. Disk laboratuvara ulaştığında kargo takip numarası üzerinden teslim alındığını bildiriyoruz ve süreç başlıyor.

Süreç boyunca size bir vaka kodu veriliyor; tüm iletişim bu kod üzerinden yürütülüyor. Aşamalar netleştikçe size yazılı bildirim gönderiyoruz: klonlama tamamlandı, mantıksal analiz başladı, kurtarma oranı tespit edildi, doğrulama aşamasına geçildi. Süreç sonunda kurtarılan veri şifreli bir diskle kargolanıyor ve teknik rapor müşteriye iletiliyor.

İletişim

Merkez ofisimiz Ankara Hacettepe Teknokent'te. Diyarbakır'da fiziki şubemiz yok; tüm vakalar kargo lojistiğiyle Ankara'da işleniyor.

• Telefon: +90 536 662 38 09
• Hizmet bölgesi: Tüm Türkiye, Diyarbakır dâhil
• Kargo süresi: 1-2 iş günü (karayolu ya da hava kargo)
• Laboratuvar: Hacettepe Teknokent, Ankara
• Çalışma şekli: 7/24 acil vaka kabulü

Diyarbakır'dan gelen her vakanın kendine özgü bir hikâyesi var: Bağlar'da bir tekstilcinin yıllarca biriktirdiği kalıp arşivi, Kayapınar'da bir muhasebe ofisinin Logo veritabanı, Sur'da bir araştırmacının saha fotoğraf koleksiyonu, Yenişehir'de özel bir kliniğin görüntüleme arşivi, GAP bölgesinde bir tarım kooperatifinin yıllık üretim verileri, Karacadağ eteklerinde bir GES projesinin telemetri kayıtları. Hepsinin ortak noktası, doğru tanıyla doğru zamanda doğru ellere ulaştığında büyük ölçüde geri kazanılabilmesi. KVKK, ISO/IEC 27037, USOM ve TÜBİTAK BİLGEM çerçevesinde, Diyarbakır'ın verisini Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızda profesyonel disiplinle ele alıyoruz.