Hızlı cevap: İş sürekliliği (BCP) ve felaket kurtarma (DRP), bir siber saldırı, donanım arızası ya da doğal afet sonrası kurumun ne kadar sürede ve ne kadar veri kaybıyla yeniden ayağa kalkacağını önceden planlamaktır. İki temel ölçü vardır: RPO (Recovery Point Objective) kabul edilebilir veri kaybını gösterir; "en fazla ne kadarlık veriyi kaybedebiliriz?" (örneğin son 1 saatlik). RTO (Recovery Time Objective) kabul edilebilir kesinti süresini gösterir; "en geç ne kadar sürede tekrar çalışmalıyız?" (örneğin 4 saat). İş sürekliliği planı (BCP) işin bütününün nasıl devam edeceğini, felaket kurtarma planı (DRP) ise özellikle BT sistemlerinin nasıl geri getirileceğini kapsar. Kritik gerçek: felaket olmadan değil, olacakmış gibi planlanır; ve plan test edilmezse plan değildir.

Her kurum er ya da geç bir kesinti yaşar: fidye yazılımı, sunucu çökmesi, yangın, insan hatası. Asıl fark, buna hazırlıklı olan ile olmayan arasındadır. Hazırlıksız kurum saatlerce, günlerce durur ve bazen hiç toparlanamaz; hazırlıklı kurum planı devreye alıp kontrollü biçimde ayağa kalkar. Bu rehber, iş sürekliliği ve felaket kurtarmayı dünya standardında bir netlikle anlatır.

RPO ve RTO: iki temel ölçü

RPO ve RTO · felaket zaman çizelgesi FELAKET RPO kabul edilebilir VERİ kaybı RTO kabul edilebilir kurtarma SÜRESİ tekrar çalışır RPO: ne kadar veri kaybını göze alırsın · RTO: ne kadar sürede ayağa kalkman gerekir.

Bu iki sayı tüm planın temelidir. RPO yedekleme sıklığını belirler (1 saatlik RPO için en az saatlik yedek gerekir); RTO ise kurtarma altyapısını belirler (4 saatlik RTO için hızlı geri yükleme çözümü gerekir). İkisi ne kadar kısaysa maliyet o kadar yükselir; doğru denge işin kritikliğine göre kurulur.

BCP ile DRP farkı

Yön İş Sürekliliği (BCP) Felaket Kurtarma (DRP)
Kapsam Tüm iş (insan, süreç, BT) Özellikle BT sistemleri
Soru İş nasıl devam eder Sistemler nasıl geri gelir
Örnek Alternatif ofis, manuel süreç Yedekten geri yükleme, yedek sunucu
Ölçü Kritik iş fonksiyonları RTO, RPO

BCP büyük şemsiyedir; DRP onun BT ayağıdır. İkisi birlikte gerçek dayanıklılığı sağlar.

İş sürekliliği planı adımları

  1. İş etki analizi (BIA) yapın. Hangi süreçler kritik, durursa saatlik maliyeti ne? Kritikliğe göre RTO/RPO belirleyin.
  2. Riskleri değerlendirin. Fidye yazılımı, donanım, afet, insan hatası; her senaryo için etki.
  3. Yedekleme stratejisini kurun. 3-2-1 yedekleme kuralı temel; en az bir kopya çevrimdışı/değişmez olmalı ki fidye yazılımı yedekleri de şifreleyemesin.
  4. Kurtarma prosedürlerini yazın. Adım adım, kimin ne yapacağı belli; olay müdahale playbook'u ile hizalayın.
  5. Planı TEST edin. Masaüstü tatbikat ve gerçek geri yükleme denemesi; test edilmemiş plan çalışmaz.
  6. Güncel tutun. Sistemler değiştikçe planı ve RTO/RPO'yu güncelleyin.

Sık sorulan sorular

RPO ile RTO'yu nasıl belirlerim? İş etki analiziyle. Her kritik süreç için "ne kadar veri kaybını" (RPO) ve "ne kadar kesintiyi" (RTO) göze alabileceğinizi iş tarafıyla birlikte kararlaştırırsınız; maliyet-risk dengesi bu kararı şekillendirir.

Yedeğim var, DRP'ye gerek var mı? Yedek gerekli ama yeterli değil. DRP, yedeğin nasıl, ne sırayla, ne kadar sürede geri yükleneceğini ve kimin yapacağını tanımlar. Test edilmemiş bir yedek felaket anında çoğu zaman işe yaramaz.

Fidye yazılımı için özel bir şey gerekir mi? Evet: en az bir yedek kopyası çevrimdışı ya da değişmez (immutable) olmalı. Ağa bağlı tüm yedekleri fidye yazılımı da şifreleyebilir; ayrılmış kopya kurtarmanın tek garantisidir.

Küçük işletmenin BCP'ye ihtiyacı var mı? Kesinlikle. Küçük işletmeler bir kesintiden büyük kurumlardan daha zor toparlanır. Basit bir 3-2-1 yedek, yazılı kurtarma adımları ve yılda bir test bile hayat kurtarır.

Kaynaklar

Kurumunuzda iş sürekliliği, felaket kurtarma planı ve fidye yazılımına dayanıklı yedekleme için DSET ile iletişime geçin. Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızdan siber güvenlik, veri kurtarma ve olay müdahale hizmeti veriyoruz.