Hızlı cevap: ChatGPT bir adli bilişim aracı değildir. Delil imajı alamaz, hash doğrulaması yapamaz, delil zinciri tutamaz ve verdiği cevap tekrarlanabilir değildir. Buna karşılık script yazma, düzenli ifade üretme, büyük metin yığınını özetleme ve rapor dilini düzeltme gibi yardımcı işlerde gerçek fayda sağlar. Kritik kural şudur: yapay zekanın çıktısı delil değildir, delil aracın ürettiği doğrulanabilir çıktıdır. Ayrıca müvekkil ya da kurum verisini bulut tabanlı bir yapay zekaya yüklemek başlı başına bir veri ihlali riskidir.

Son iki yılda adli bilişim laboratuvarlarına gelen en sık sorulardan biri şu oldu: "Bu incelemeyi ChatGPT ile yapabilir miyiz?" Soru masum, cevabı ise incelemenin mahkemede ayakta kalıp kalmamasını belirliyor. Bu yazıda yapay zekanın dijital delil incelemesinde nerede gerçekten işe yaradığını, nerede işi bitirdiğini ve hangi kullanımın doğrudan hukuki risk ürettiğini anlatıyoruz.

Adli bilişimin değişmeyen dört kuralı

Yapay zekanın nereye oturduğunu anlamak için önce mesleğin temel kurallarını hatırlamak gerekir. ISO/IEC 27037 ve SWGDE gibi uluslararası kılavuzlar, dijital delilin kabul edilebilir olması için dört şart sayar:

  1. Bütünlük. Delil, elde edildiği andan itibaren değişmemiş olmalıdır. Bunu hash değeri kanıtlar.
  2. Delil zinciri. Deliline kim, ne zaman, hangi amaçla dokundu, kesintisiz kayıtlı olmalıdır.
  3. Tekrarlanabilirlik. Aynı yöntemi uygulayan bağımsız bir uzman aynı sonuca ulaşabilmelidir.
  4. Açıklanabilirlik. Uzman, sonuca hangi adımlarla vardığını mahkemede anlatabilmelidir.

Bir büyük dil modeli bu dört şartın hiçbirini kendi başına sağlamaz. Model bir dosyanın hash'ini hesaplamaz, yalnızca hesaplanmış gibi bir metin üretir. İşte ayrım tam burada başlar.

ChatGPT'nin adli bilişimde yapamadıkları

Delil toplayamaz ve imaj alamaz

Adli kopya, yazma korumalı bir ortamda bit bit alınır. Bu iş donanımsal write blocker ve FTK Imager, Guymager ya da dd gibi araçlarla yapılır. Yapay zeka modelinin diske fiziksel erişimi yoktur. Bir sohbet penceresine "diskin imajını al" yazmak hiçbir teknik işlem başlatmaz.

Hash doğrulaması yapamaz

MD5, SHA1 ve SHA256 değerleri belirlenimci algoritmalardır. Aynı girdi her zaman aynı çıktıyı verir. Dil modeli ise olasılıksal çalışır. Modelden bir dosyanın SHA256 değerini istediğinizde, size doğru uzunlukta ve doğru görünümlü ama uydurma bir dizi verebilir. Adli bilişimde bu tek başına raporu çöpe atmaya yeter.

Tekrarlanabilir sonuç üretmez

Aynı soruyu iki kez sorduğunuzda farklı cevaplar alabilirsiniz. Mahkeme, bilirkişinin yöntemini bağımsız bir uzmanın tekrarlayabilmesini bekler. Çıktısı her seferinde değişen bir kara kutu bu beklentiyi karşılamaz.

Halüsinasyon üretir

Bu teorik bir risk değil, belgelenmiş bir sorundur. 2023 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde görülen Mata v. Avianca davasında avukatlar, ChatGPT'nin ürettiği ve gerçekte var olmayan mahkeme kararlarını dilekçeye koydular. Mahkeme, uydurma atıflar nedeniyle avukatlara para cezası verdi. Aynı davranış bir bilirkişi raporunda ortaya çıkarsa sonuç yalnızca raporun reddi değil, uzmanın itibarının kaybıdır.

Asıl tehlike: gizlilik ve KVKK

Teknik sınırlardan daha acil olan risk hukukidir. Bir inceleme dosyasındaki e-postaları, muhasebe kayıtlarını ya da müşteri listesini bulut tabanlı bir yapay zeka servisine yapıştırdığınızda şu üç şey aynı anda olur:

  • Kişisel veri üçüncü tarafa aktarılmış olur. KVKK açısından bu bir aktarımdır ve çoğu zaman yurt dışına aktarım kuralları devreye girer. Hukuki dayanağınız yoksa fiilin kendisi ihlaldir.
  • İnceleme gizliliği zedelenir. Devam eden bir soruşturmanın verisi, kontrolünüz dışındaki bir sisteme çıkar.
  • Vekalet ve ticari sır korumaları riske girer. Avukat müvekkil ilişkisindeki gizlilik, veriyi dışarı çıkardığınız anda tartışmalı hale gelir.

Bu soyut bir uyarı değil. 2023 yılında Samsung, çalışanların kaynak kodu ve iç toplantı notlarını ChatGPT'ye yapıştırması sonrası kurum içi kullanımı kısıtladı. Aynı hata bir adli bilişim dosyasında yapılırsa, karşı taraf delilin nasıl korunduğunu sorduğunda verilecek makul bir cevap kalmaz.

Kurum içi farkındalık için KVKK veri ihlali bildirimi ve 72 saat kuralı yazımız da yol gösterir. Bir çalışanın yapay zekaya veri yapıştırdığından şüpheleniyorsanız, izin nasıl aranacağını ChatGPT sohbet geçmişi delil olur mu yazımızda anlattık.

Peki yapay zeka nerede gerçekten işe yarar

Doğru kullanıldığında yapay zeka, uzmanın yerine geçmeden hızını artırır. Sahada karşılığı olan kullanım alanları şunlardır:

Kullanım Neden güvenli Doğrulama şartı
Python veya PowerShell script yazdırma Kod çalıştırılıp sonucu görülür Scripti okuyun, test verisinde deneyin
Düzenli ifade (regex) üretme Regex deterministik olarak test edilir Bilinen örnek küme üzerinde doğrulayın
Log formatı ya da dosya yapısı açıklatma Genel teknik bilgi, dosya verilmez Resmi dokümantasyonla karşılaştırın
Rapor dilini sadeleştirme Bulgu değil, anlatım düzeltilir Teknik iddialar değişmemeli
Yabancı dildeki teknik metni çevirme Kaynak metin zaten elinizde Terimleri uzman gözüyle kontrol edin
Hipotez üretme, kontrol listesi çıkarma Yönlendirici, sonuç değil Her maddeyi araçla doğrulayın

Ortak payda şudur: yapay zeka soruyu daraltır, cevabı araç verir. Modelden aldığınız bir regex'i FTK ya da Autopsy içinde çalıştırıp çıkan sonucu raporlarsınız. Rapora giren şey aracın çıktısıdır, modelin cümlesi değil.

Veri dışarı çıkmadan çalışmak

Gizlilik sorununun teknik çözümü, modeli veriye götürmek yerine veriyi modelden uzak tutmaktır. Yerel çalışan, dışarıya hiçbir istek göndermeyen motorlar bu ihtiyacı karşılar. DSET'in geliştirdiği KAOS yapay zeka güvenlik motoru tam olarak bu ilkeyle kurgulanmıştır: yüzde yüz yerel çalışır, veri kurum dışına çıkmaz. Bulut tabanlı bir asistanla yerel bir motor arasındaki fark, adli bilişimde konfor farkı değil hukuki uygunluk farkıdır.

Bilirkişi raporunda yapay zeka kullanımı beyan edilmeli mi

Kısa cevap: evet. Yöntem bölümünde hangi aracın hangi amaçla kullanıldığı yazılır. Yapay zekayı yalnızca script üretimi ya da dil düzeltmesi için kullandıysanız bunu yazmak raporu zayıflatmaz, aksine şeffaflık sağlar. Gizlemek ise karşı tarafın ortaya çıkarması halinde tüm raporu tartışmalı hale getirir.

Raporun teknik yapısı için adli bilişim bilirkişi raporu formatı yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamada güvenli kullanım kuralları

  1. Dosya yüklemeyin. İnceleme konusu hiçbir imaj, log, e-posta ya da tablo bulut modeline gitmesin.
  2. Kişisel veriyi anonimleştirin. Soru sormanız gerekiyorsa isim, TCKN, IBAN ve e-posta adreslerini temizleyin.
  3. Her çıktıyı doğrulayın. Model bir CVE numarası, bir kanun maddesi ya da bir kayıt yolu verdiyse resmi kaynaktan teyit edin.
  4. Sonucu değil yöntemi sorun. "Bu delil ne anlama geliyor" yerine "bu artefaktı hangi araçla nasıl incelerim" sorusu doğru sorudur.
  5. Kurum politikası yazın. Hangi verinin hangi araca girebileceği yazılı olmalıdır.
  6. Yerel model tercih edin. Hassas işlerde kurum dışına çıkmayan çözümler kullanın.

Sık sorulan sorular

ChatGPT bir diskin imajını alabilir mi? Hayır. İmaj alma fiziksel erişim ve yazma koruması gerektirir. Bu iş FTK Imager, Guymager veya dd gibi araçlarla yapılır.

Yapay zekaya delil yüklemek suç mu? Tek başına suç tanımı yapmak doğru olmaz ancak kişisel veri içeren delilin izinsiz olarak üçüncü tarafa aktarılması KVKK açısından ihlal oluşturabilir. Devam eden soruşturmalarda gizlilik yükümlülüğü de ayrıca değerlendirilir.

Mahkeme yapay zeka ile hazırlanmış raporu kabul eder mi? Belirleyici olan raporun kim tarafından imzalandığı ve yöntemin tekrarlanabilir olup olmadığıdır. Bulgular doğrulanabilir araç çıktılarına dayanıyorsa ve yapay zeka yalnızca yardımcı olarak kullanıldıysa sorun çıkmaz. Bulgunun kaynağı modelin cümlesiyse rapor savunulamaz.

Yapay zeka adli bilişim uzmanının yerini alır mı? Yakın gelecekte hayır. Delil zinciri, hukuki sorumluluk ve mahkemede savunma insana aittir. Yapay zeka hazırlık ve tarama aşamasını hızlandırır.

Yerel yapay zeka kullanmak riski tamamen kaldırır mı? Gizlilik riskini büyük ölçüde kaldırır çünkü veri kurumdan çıkmaz. Halüsinasyon ve doğrulama zorunluluğu ise yerel modelde de geçerlidir.

Kaynaklar

Yapay zekayı doğru yerde kullanmak, incelemenizi hızlandırır. Yanlış yerde kullanmak raporunuzu geçersiz kılar. Dosyanız için doğru yöntemi konuşmak isterseniz DSET ile iletişime geçin. Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızda adli bilişim incelemeleri, delil zinciri ve bilirkişi raporu süreçlerini uçtan uca yürütüyoruz.