Hızlı cevap: Evet, ChatGPT sohbet geçmişi delil olabilir. Ancak ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir, çünkü kolayca üretilebilir. Sağlam delil üç kaynaktan gelir: kullanıcının hesabından alınan resmi veri dışa aktarımı (JSON), cihazın adli imajından çıkarılan tarayıcı ve uygulama artefaktları, ve gerektiğinde hukuki yolla servis sağlayıcıdan talep edilen kayıtlar. Her üçünde de belirleyici olan hash ile bütünlük kaydı ve kesintisiz delil zinciridir.

Kurumsal soruşturmalarda yeni bir soru sınıfı doğdu: çalışan şirket verisini yapay zekaya mı yapıştırdı, bir belge gerçekten insan tarafından mı yazıldı, tehdit ya da dolandırıcılık metni nerede üretildi. Bu soruların cevabı çoğu zaman ChatGPT ve benzeri servislerin bıraktığı izlerde. Bu yazıda bu izlerin nerede durduğunu, nasıl hukuka uygun toplandığını ve mahkemede neyin sorulacağını anlatıyoruz.

ChatGPT verisi tam olarak nerede durur

Delil aramaya başlamadan önce verinin fiziksel olarak nerede olduğunu bilmek gerekir. Üç ayrı katman vardır:

1. Sağlayıcı tarafı (sunucu)

Sohbet geçmişi kullanıcının hesabına bağlı olarak servis sağlayıcının sistemlerinde tutulur. Kullanıcı ayarlar bölümünden verilerini dışa aktarabilir; bu talep sonucu e-postayla gelen arşiv, konuşmaları JSON biçiminde içerir. Soruşturmada en temiz kaynaklardan biri budur çünkü ham ve yapılandırılmıştır.

Silinen konuşmalar ve saklama süreleri sağlayıcının politikasına tabidir. Kullanıcı bir sohbeti sildiğinde arayüzden kaybolur, sağlayıcı tarafındaki saklama süresi ise ayrı bir konudur ve zamanla değişebilir. Bu yüzden gecikmeden hareket etmek gerekir.

2. Cihaz tarafı (asıl adli hazine)

Kullanıcı servise bir cihazdan bağlandı. Cihaz üzerinde kalan izler şunlardır:

  • Tarayıcı geçmişi ve önbellek. Ziyaret zamanları, oturum bilgileri ve sayfa kalıntıları.
  • localStorage ve IndexedDB. Web uygulamaları konuşma parçalarını ve oturum verisini burada tutabilir.
  • Mobil uygulama verisi. Uygulama dizinindeki SQLite veritabanları ve önbellek dosyaları.
  • Bellek (RAM). Cihaz açıksa, o an ekranda olan konuşma bellekte bulunabilir.
  • Panoya kopyalama izleri ve ekran görüntüleri. Kullanıcının aldığı ekran görüntüleri galeride durur ve meta verisiyle birlikte incelenir.
  • Kurumsal ağ kayıtları. İçerik TLS ile şifreli olduğu için okunamaz, ancak hangi cihazın ne zaman hangi alan adına bağlandığı proxy ve DNS kayıtlarında görülür.

Cihazdan bu izlerin usulüne uygun çıkarılması için imaj alınması gerekir. Yöntem için FTK Imager ile imaj alma ve hash doğrulama yazımıza bakın.

3. Kurum tarafı

Şirket cihazı ve şirket hesabı söz konusuysa, uç nokta koruma (EDR) kayıtları, DLP uyarıları ve proxy günlükleri bağımsız bir doğrulama katmanı sunar. "Çalışan 14.32'de şu alan adına bağlandı ve 40 KB veri gönderdi" bilgisi, cihazdaki bulguyu destekler.

Ekran görüntüsü neden yeterli değil

Uygulamada en sık sunulan delil ekran görüntüsüdür ve en kolay çürütülen delil de odur. Bir sohbet ekranı görüntüsü, tarayıcı geliştirici araçlarıyla dakikalar içinde değiştirilebilir. Karşı taraf şunu sorar: bu görüntü hangi cihazdan, ne zaman alındı, o cihazda ilgili kayıt duruyor mu, dosyanın hash'i nedir.

Ekran görüntüsünü delile dönüştüren şey, arkasındaki doğrulamadır:

Delil biçimi Tek başına gücü Güçlendiren unsur
Ekran görüntüsü Zayıf Cihaz imajı, dosya meta verisi, hash
Veri dışa aktarımı (JSON) Orta Hesap sahipliği kanıtı, alınma tutanağı, hash
Cihaz imajından artefakt Güçlü Delil zinciri, doğrulanmış imaj
Sağlayıcı kaydı Güçlü Hukuki talep yolu, resmi yazışma
Ağ ve EDR kaydı Destekleyici Zaman çizelgesi uyumu

En sağlam sonuç, birden fazla bağımsız kaynağın aynı zaman çizelgesini göstermesiyle elde edilir.

Hukuki yol: veriyi nasıl talep edersiniz

Cihaz elinizdeyse ve yetkiniz varsa yol nettir: adli kopya alınır, analiz kopya üzerinde yapılır. Ceza soruşturmalarında bilgisayarlarda arama, kopyalama ve el koyma Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 134. maddesine göre yürütülür ve kural olarak hakim kararı gerekir.

Veri yurt dışındaki bir sağlayıcının sunucusundaysa, doğrudan talep genellikle sonuç vermez. Bu durumda karşılıklı adli yardımlaşma (MLAT) usulü ve sağlayıcının hukuki talep prosedürü devreye girer. Süreç aylar alabilir, bu nedenle cihaz tarafındaki delil çoğu zaman pratikte daha belirleyicidir.

İş hukuku boyutu da atlanmamalıdır. Çalışanın şirket cihazındaki incelemesi, önceden duyurulmuş bir kullanım politikasına ve ölçülülük ilkesine dayanmalıdır. Politika yoksa elde edilen bulgunun kullanılabilirliği tartışmaya açılır.

Sık karşılaşılan üç senaryo

Şirket verisinin yapay zekaya sızdırılması

En yaygın vaka budur. Çalışan, kaynak kodu, müşteri listesi ya da sözleşme metnini bir sohbet penceresine yapıştırır. 2023 yılında Samsung'un çalışanların ChatGPT'ye iç bilgi girmesi sonrası kurum içi kullanımı kısıtlaması bu riskin bilinen örneğidir.

Adli bilişim açısından aranan şey, veri çıkışının kanıtıdır: panoya kopyalama, tarayıcı oturumu, DLP uyarısı ve ağ kaydının aynı dakikada buluşması. KVKK boyutunda ise kişisel veri içeren bir metnin yapıştırılması, hukuki dayanağı yoksa aktarım ihlali olarak değerlendirilebilir. Bildirim yükümlülüğü için KVKK veri ihlali bildirimi ve 72 saat kuralı yazımız yol gösterir.

Bir metnin yapay zeka ile üretilip üretilmediği iddiası

Burada dürüst olmak gerekir: bir metnin yapay zeka tarafından yazıldığını kesin olarak kanıtlayan güvenilir bir dedektör yoktur. Piyasadaki tespit araçları yüksek yanlış pozitif üretir ve tek başına delil değeri taşımaz. Nitekim OpenAI, kendi geliştirdiği AI metin sınıflandırıcısını düşük doğruluk nedeniyle 2023 yılında kullanımdan kaldırdı.

Adli bilişim bu soruyu üslup analiziyle değil, artefakt analiziyle cevaplar: cihazda o metnin üretildiği ana ait bir iz var mı, panoya kopyalama gerçekleşmiş mi, belge meta verisindeki düzenleme süresi metnin uzunluğuyla tutarlı mı, ilgili saatte servise bağlantı var mı. Delil metnin kendisinde değil, çevresindeki izlerdedir.

Tehdit, şantaj ya da dolandırıcılık metninin kaynağı

Yapay zekayla üretilmiş oltalama e-postaları ve sahte metinler artık sıradan. Buradaki inceleme klasik yöntemlere döner: e-posta başlık analizi, gönderici altyapısının incelenmesi, zaman çizelgesi ve cihaz bulguları. Metnin yapay zekayla yazılmış olması suçun unsurunu değiştirmez, failin tespiti yine teknik izlere dayanır.

Delil toplarken uyulacak sıra

  1. Cihaza dokunmadan durumu kaydedin. Açıksa kapatmayın, ekranı fotoğraflayın, tutanak tutun.
  2. Uçucu veriyi önce alın. Cihaz açıksa bellek dökümü alın; açık oturum ve şifreleme anahtarları yalnızca burada bulunur.
  3. Adli imaj alın. Yazma koruması ile, doğrulama hash'i eşleşecek biçimde.
  4. Hesap dışa aktarımını isteyin. Kullanıcı iş birliği yapıyorsa resmi veri dışa aktarımı talep edilsin, alınma anı tutanağa geçsin, dosyanın hash'i hesaplansın.
  5. Yan kaynakları toplayın. Proxy, DNS, EDR ve DLP kayıtları aynı zaman aralığı için alınsın.
  6. Zaman çizelgesi kurun. Tüm kaynakları tek bir çizelgede birleştirin, saat dilimi farklarını normalize edin.
  7. Raporlayın. Yöntem, araç, hash ve bulgular ayrı ayrı yazılsın. Biçim için bilirkişi raporu yapısı yazımıza bakın.

Not: İncelemeyi yaparken dosya içeriğini bir bulut yapay zekasına yüklemek, korumaya çalıştığınız gizliliği ortadan kaldırır. Bu riskin ayrıntısı için ChatGPT adli bilişimde kullanılır mı yazımıza bakın.

Sık sorulan sorular

ChatGPT konuşmalarım mahkemede kullanılabilir mi? Evet. Usulüne uygun elde edildiği, bütünlüğü hash ile kayıt altına alındığı ve delil zinciri kesintisiz olduğu sürece kullanılabilir.

Sildiğim sohbetler geri getirilebilir mi? Duruma bağlıdır. Arayüzden silinen bir konuşma cihazda önbellek, bellek ya da uygulama veritabanı kalıntısı olarak bulunabilir. Sağlayıcı tarafındaki saklama ise politikaya tabidir ve hukuki yolla sorulur.

Ekran görüntüsü delil sayılır mı? Sayılabilir ancak tek başına zayıftır. Cihaz imajı, dosya meta verisi ve hash ile desteklenmezse kolayca itiraz edilir.

Bir yazının yapay zeka ile yazıldığı kanıtlanabilir mi? Güvenilir bir dedektör yoktur. Sonuç, metnin kendisinden değil cihazdaki ve ağdaki izlerden çıkarılır.

Çalışanımın ChatGPT kullanımını inceleyebilir miyim? Şirket cihazı ve şirket hesabı için, önceden duyurulmuş bir politika ve ölçülülük şartıyla mümkündür. Kişisel cihaz ve özel hesap incelemesi ayrı hukuki değerlendirme gerektirir.

Şirket verisi yapıştırıldıysa KVKK bildirimi gerekir mi? Kişisel veri içeriyorsa ve hukuki dayanak yoksa ihlal değerlendirmesi yapılır. Değerlendirme sonucuna göre bildirim yükümlülüğü doğabilir, bu nedenle olay hemen kayıt altına alınmalıdır.

Kaynaklar

Yapay zeka kaynaklı bir veri sızıntısı ya da delil tespiti şüpheniz varsa, ilk saatler belirleyicidir. DSET ile iletişime geçin. Ankara Hacettepe Teknokent laboratuvarımızda cihaz imajı, artefakt analizi ve bilirkişi raporu süreçlerini uçtan uca yürütüyoruz.