Disk İmajı ve Klonlama Ne Zaman Yapılır, Riskleri Nelerdir?

Hızlı cevap: Disk imajı, bir diskin tüm sektörlerinin birebir kopyasını başka bir ortama almaktır ve arızalı diskten veri kurtarmanın ilk adımıdır. Dosya kopyalamadan farkı, sektör sektör çalışıp dosya sistemine güvenmemesidir. Doğru yapıldığında orijinal diski daha fazla yormaz, ama bad sector'lara karşı yanlış ayarla yapılırsa diski tamamen öldürebilir. Bu yüzden riskli vakalarda donanım imager kullanılır. DSET Ankara: +90 536 662 38 09.

İmaj almak ile dosya kopyalamak arasındaki fark

Çoğu kullanıcı, bir diskten veri almayı dosyaları kopyalamak olarak düşünür. Sağlam disklerde bu doğrudur. Ama arızalı bir diskte dosya kopyalamak tehlikelidir, çünkü işletim sistemi her dosyayı okurken diskin farklı bölgelerine zıplar, bozuk sektörlere takılır ve zaten zayıf olan kafayı yorar.

Disk imajı ise tamamen farklı bir mantıkla çalışır. Diski baştan sona, sektör 0'dan son sektöre kadar sırayla okur. Dosya sistemine bakmaz, sadece ham veriyi alır. Bu sıralı okuma kafayı daha az yorar ve bozuk bölgeleri akıllıca yönetmeye imkân tanır. İmaj alındıktan sonra tüm kurtarma bu kopyadan yapılır, orijinal diske bir daha dokunulmaz.

Sektör-sektör imaj (dd / ddrescue) nasıl çalışır

Sektör seviyesinde imaj alan en bilinen açık kaynak araçlar dd ve onun çok daha akıllısı olan GNU ddrescue'dur. Basit dd komutu diski baştan sona okur ama bir bad sector'a takıldığında ya durur ya da o bölgede saatlerce takılı kalır. Arızalı disklerde bu çok tehlikelidir.

GNU ddrescue ise bu sorunu çözmek için tasarlanmıştır. Önce diskin kolay okunan, sağlam bölgelerini hızlıca alır. Bozuk bölgeleri atlar, bir harita dosyasına işaretler ve en sona bırakır. Böylece disk ölmeden önce mümkün olan en çok veriyi güvenle toplar. Zor bölgelere ancak sağlam veri güvende olduktan sonra, sınırlı sayıda denemeyle döner. Bu yaklaşım, bir diskten alınacak veri miktarını en üst düzeye çıkarır.

Bad sector'da read retry neden tehlikelidir

Bir okuma yazılımı bozuk bir sektöre rastladığında, varsayılan davranışı tekrar tekrar okumaya çalışmaktır. Sağlam disklerde bu mantıklıdır. Ama fiziksel olarak arızalı bir diskte her tekrar deneme kafayı ve motoru yorar, ısıyı artırır ve diskin tamamen durma riskini büyütür.

Asıl tehlike şudur: zayıf bir disk, en değerli verisini henüz almadan, bir bad sector kümesinde sonsuz retry yaparken ölebilir. İşte bu yüzden profesyonel imajlamada retry sayısı sınırlanır, okunamayan bölgeler işaretlenip atlanır ve önce kolay veri kurtarılır. Bu disiplin, veriyi yok eden hatalardan kaçınmanın temelidir.

Donanım imager farkı: PC-3000 ve DeepSpar

Yazılımsal araçlar sağlam ya da hafif arızalı disklerde yeterli olabilir. Ama ciddi fiziksel arızalı disklerde yazılım yetmez, çünkü disk standart komutlara cevap vermez ve sıradan bir kontrolcü onu reddeder. Burada devreye donanım imager girer.

PC-3000 ve DeepSpar gibi cihazlar, diskin firmware seviyesine doğrudan erişir ve onu adeta laboratuvar ortamında yeniden ayağa kaldırır. Bu cihazların sıradan kopyalamadan farkları şunlardır:

  • Zaman aşımı kontrolü: Disk takıldığında cihaz onu donmadan resetler, kaldığı yerden devam eder.
  • Kafa haritalama: Çok kafalı disklerde her kafayı ayrı ayrı okuyabilir, bozuk kafayı atlayabilir.
  • Soğutma molası: Disk ısındığında okumayı duraklatıp dinlendirir.
  • Firmware onarımı: Servis alanı bozuksa onu geçici olarak düzeltip veriyi alır.

PC-3000'in nasıl çalıştığını PC-3000 nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

İmaj alma yöntemleri karşılaştırması

Yöntem Uygun durum Bad sector yönetimi Risk
Dosya kopyalama Sağlam disk Yok Arızalıda kafayı yorar
dd Sağlam / hafif arıza Takılır, durur Arızalıda tehlikeli
GNU ddrescue Hafif fiziksel arıza Akıllı atlama + harita Donanım arızasında sınırlı
Donanım imager Ciddi fiziksel arıza Tam kontrol, kafa atlama En düşük, uzman gerekir

Ne zaman imaj alınmalı, ne zaman uzmana gidilmeli?

Disk fiziksel olarak sağlamsa, sadece yanlışlıkla silme ya da dosya sistemi bozulması varsa, deneyimli bir kullanıcı GNU ddrescue ile dikkatli bir imaj alabilir. Ama disk ses çıkarıyor, ısınıyor, BIOS'ta kayboluyor ya da sıvı hasarı varsa, imaj alma denemesi bile diski bitirebilir. Bu vakalarda doğru adres temiz oda ve donanım imager bulunan bir laboratuvardır.

DSET olarak 2003'ten beri Ankara Hacettepe Teknokent Beytepe kampüsünde PC-3000 ve profesyonel imager donanımıyla çalışıyoruz. Genel başarımız yüzde 99,4. İlk teşhis ücretsizdir, veri çıkmazsa ücret almayız.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Ben evde ddrescue ile imaj alabilir miyim?

Disk fiziksel olarak sağlamsa ve ne yaptığınızı biliyorsanız evet, ama mutlaka imajı farklı bir hedef diske alın. Disk ses çıkarıyor ya da ısınıyorsa denemeyin, donanım imager gerekir.

İmaj almak ne kadar sürer?

Sağlam bir diskte kapasiteye göre saatler sürebilir. Bad sector yoğun bir diskte ddrescue günlerce sürebilir, çünkü zor bölgeler yavaş okunur. Donanım imager bu süreci güvenle yönetir.

Klonlama ile imaj almak aynı şey mi?

Yakın ama tam aynı değil. Klonlama genelde diskten diske birebir kopyadır, imaj ise diskin bir dosyaya alınmış halidir. Veri kurtarmada genelde imaj tercih edilir, çünkü üzerinde güvenle çalışılabilir.

Neden orijinalden değil de imajdan kurtarılır?

Çünkü orijinal disk zaten zayıftır ve her okuma onu biraz daha yorar. İmaj bir kez güvenle alındıktan sonra, tüm denemeler kopyada yapılır, orijinal korunur. Bu, kurtarma şansını ciddi biçimde artırır.

Bad sector çok olan diskten veri kurtulur mu?

Çoğu zaman evet. ddrescue ve donanım imager, en çok veriyi en az riskle toplamak için tasarlanmıştır. Önce sağlam bölgeler alınır, sonra zor bölgelere sınırlı denemeyle dönülür. Net oran ücretsiz teşhisten sonra belli olur.

Kaynaklar