Hızlı Cevap

CHKDSK sonrası dosyalarınız kaybolup found.000 klasörü ile FILE0001.CHK dosyaları belirdiyse, CHKDSK bozuk dosya sistemi zincirlerini keserek bağı kopmuş kümeleri bu klasöre atmıştır. Diske hemen yazmayı durdurun, .CHK dosyalarını profesyonel kurtarma yazılımıyla ya da uzman servisle yeniden eşleştirin. Veri çoğunlukla hâlâ diskte durur.

CHKDSK Tam Olarak Ne Yapar

CHKDSK (Check Disk), Windows'un dosya sistemi tutarlılığını denetleyen aracıdır. NTFS veya FAT32 bir bölümün mantıksal yapısını, yani Master File Table (MFT) kayıtlarını, dizin ağacını, küme tahsis bitmap'ini ve dosya zincirlerini tarar. Amacı veri kurtarmak değildir; amacı dosya sistemini Windows'un yeniden kullanabileceği tutarlı bir duruma getirmektir. Bu ayrım kritiktir, çünkü tutarlılık ile verinizin bütünlüğü her zaman aynı şey değildir.

Parametreler davranışı belirler:

Komut Ne yapar Risk
chkdsk D: Sadece tarar, salt okunur rapor verir Yok
chkdsk D: /f Bulunan mantıksal hataları onarır, diske yazar Orta
chkdsk D: /r /f + tüm yüzeyi tarar, bad sector işaretler, okunabilen veriyi taşır Yüksek
chkdsk D: /f /x Bölümü zorla söker, sonra onarır Yüksek

Sadece chkdsk D: (parametresiz) çalıştırmak güvenlidir, çünkü diske hiçbir şey yazmaz. Tehlike /f ve /r ile başlar.

Neden Bazen Veri Kaybettirir

CHKDSK bir kümenin (cluster) tahsisli olduğunu ama hangi dosyaya ait olduğunu MFT'den çözemediğini gördüğünde, o kümeyi "yetim" (orphaned / lost) sayar. Dosya sistemini temiz hale getirmek için bu yetim kümeleri tahsisli ama bağsız bırakamaz. Çözümü şudur: kümeyi bölümün kök dizininde FOUND.000 adlı gizli sistem klasörüne, FILE0001.CHK, FILE0002.CHK gibi adlarla yeniden bağlar.

Sorun, CHKDSK'in dosya adını, uzantısını ve klasör yolunu bilmemesidir. Bir Excel tablosu, bir aile fotoğrafı ve bir PDF, hepsi aynı anlamsız .CHK uzantısıyla, hepsi tek bir FOUND.000 klasöründe toplanır. Daha da kötüsü, fiziksel olarak arızalı bir diskte CHKDSK /r yüzey taraması yaparken zaten zayıf olan sektörleri tekrar tekrar okumaya zorlar, bu da kafa veya plaka durumunu kötüleştirip kalan okunabilir veriyi de riske atar.

Kısacası CHKDSK veriyi "silmez", ama dosya, dizin bağını koparıp parçaları isimsiz bloklara dönüştürür. Bu noktadan sonra yapılacak iş klasik veri kurtarma çalışmasına dönüşür.

found.000 ve .CHK Dosyaları Nedir, Nasıl Açılır

FOUND.000 klasörü varsayılan olarak gizli ve sistem özniteliğine sahiptir. Görmek için Dosya Gezgini'nde Görünüm sekmesinden gizli ve korumalı işletim sistemi dosyalarını göster seçeneklerini açmanız gerekir. İçindeki .CHK dosyaları ham veri bloklarıdır; başlık (header) bilgileri çoğunlukla yerindedir ama dosya tipi etiketi yoktur.

Kurtarma yaklaşımı dosya imzası (file signature / magic number) analizidir. Her dosya tipinin başında karakteristik baytlar bulunur:

Dosya tipi İmza (hex başlangıç)
JPEG FF D8 FF
PNG 89 50 4E 47
PDF 25 50 44 46 (%PDF)
ZIP / DOCX / XLSX 50 4B 03 04 (PK)
MP4 00 00 00 .. 66 74 79 70

Bu imzalara bakan araçlar (örneğin unCHK, CHK-Mate veya genel carving araçları) .CHK dosyalarına doğru uzantıyı geri verebilir. Tek bir .CHK dosyası tek bir gerçek dosyaya karşılık geliyorsa ve başlık sağlamsa, bu işlem hızlı sonuç verir. Ancak parçalanmış (fragmented) dosyalarda bir .CHK içinde birden çok parça karışmış olabilir; bu durumda otomatik araçlar yetersiz kalır ve manuel sektör analizi gerekir.

Önemli uyarı: bu işlemi yaparken çıktıyı asla aynı diske yazmayın. Neden ölümcül olduğunu veri kurtarma yazılımını aynı diske yazmak yazımızda ayrıntısıyla anlattık. Kurtarılan dosyaları her zaman ayrı, sağlam bir hedef diske kaydedin.

CHKDSK'i Ne Zaman ASLA Çalıştırmamalısınız

CHKDSK mantıksal bir araçtır ve yalnızca dosya sisteminin yazılımsal tutarsızlıklarını çözmek için tasarlanmıştır. Aşağıdaki durumlarda CHKDSK çalıştırmak faydadan çok zarar verir:

Fiziksel arıza belirtileri varsa

Diskten tıklama, takırtı, vınlama sesi geliyorsa, disk tanınıp kayboluyorsa ya da SMART değerleri kritikse, sorun mekaniktir. CHKDSK'in /r yüzey taraması bu disk üzerinde saatlerce ısrarla okuma denemesi yapar ve zaten ölmekte olan kafa, motor veya plakayı tamamen bitirebilir. Böyle bir diskte tek doğru hareket cihazı kapatıp uzmana götürmektir.

Bad sector (kötü sektör) çoksa

Yüzeyde çok sayıda okunamayan sektör varsa, CHKDSK /r bunları tek tek okumaya çalışırken disk üzerindeki yükü artırır. Profesyonel kurtarmada bu tür diskler önce sektör sektör birebir kopyalanır (imaj alınır), sonra çalışma kopya üzerinde yapılır. CHKDSK ise doğrudan asıl disk üzerinde, geri dönüşü olmayan değişiklikler yaparak ilerler.

Disk RAW görünüyorsa

Disk RAW dosya sistemiyle görünüyor ve Windows formatlamak isterse, dosya sistemi başlık yapısı (boot sector, MFT) bozulmuş demektir. CHKDSK çoğu zaman "RAW disklerde CHKDSK kullanılamaz" hatası verir; nadiren çalışırsa da yapıyı daha çok bozabilir. Bu senaryoyu diskim RAW oldu yazımızda baştan sona ele aldık. Kısa cevap: RAW diskte format yapmayın, CHKDSK çalıştırmayın.

CHKDSK Çalıştırdıktan SONRA Ne Yapılmalı

Komutu çoktan çalıştırdıysanız panik yapmayın; verinizin büyük kısmı genellikle hâlâ kurtarılabilir durumdadır. Sırayla:

  1. Diske yazmayı durdurun. Programları, indirmeleri, otomatik güncellemeleri durdurun. Her yeni yazma, FOUND.000 dışında kalan, henüz üzerine yazılmamış veriyi tehlikeye atar.
  2. O bölümü kullanmaya devam etmeyin. Mümkünse ilgili sürücüyü güvenle çıkarın veya o diski içeren bilgisayarı kapatın.
  3. FOUND.000 klasörünü olduğu gibi kopyalayın. Klasörün tamamını başka bir diske kopyalayıp orijinali bozmadan yedekleyin.
  4. İmaj alın. İdealde diskin tamamının sektör bazlı bir imajını başka bir diske çıkarın, kurtarmayı imaj üzerinden yürütün.
  5. Kurtarma yazılımıyla tarayın. TestDisk ve PhotoRec gibi araçlar hem dosya sistemi yapısını onarmayı dener hem de imza tabanlı carving yapar. Çıktıyı mutlaka ayrı diske yazın.
  6. Sonuç alamazsanız durun. Kritik veride birkaç deneme sonuç vermiyorsa, her ek deneme şansı azaltır. Profesyonel servise geçin.

Profesyonel Servis Ne Zaman Şart

Dosyalar iş açısından kritikse (muhasebe veritabanı, dava dosyaları, üretim verisi), disk fiziksel arıza belirtisi veriyorsa, RAW görünüyorsa, ya da .CHK dosyaları ağır parçalanmışsa, yazılımla uğraşmak çoğu zaman durumu kötüleştirir. Profesyonel laboratuvarlarda disk önce tozsuz ortamda donanım imajlayıcılarla birebir kopyalanır, kurtarma bu kopya üzerinde yapılır, böylece asıl medya korunur.

DSET, 2003'ten bu yana Ankara Hacettepe Teknokent, Beytepe, Çankaya adresinde adli bilişim ve veri kurtarma hizmeti veriyor. CHKDSK ve format sonrası mantıksal kurtarmada başarı oranımız %99.4. İlk teşhis ücretsiz, veri çıkmazsa ücret yok ilkesiyle çalışıyoruz. Disk fiziksel arıza belirtisi veriyorsa cihazı çalıştırmayı bırakıp bizi arayın: +90 536 662 38 09.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

CHKDSK sildiği dosyaları geri getirir mi? CHKDSK bir geri alma komutu içermez. Kestiği dosya bağlarını kendisi onaramaz. Ancak veri çoğunlukla FOUND.000 içinde .CHK olarak veya diskte tahsissiz bloklar halinde durur; doğru kurtarma yazılımı veya uzman servis bunları geri getirebilir.

FOUND.000 klasörünü silebilir miyim? Verinizi kurtarmadan kesinlikle silmeyin. İçindeki .CHK dosyaları kayıp dosyalarınızın ham hâlidir. Önce başka bir diske kopyalayın, dosyaları kurtarın, ancak işiniz bittiğinde silin.

.CHK dosyasını nasıl açarım? Doğrudan çift tıklayarak açamazsınız çünkü dosya tipi etiketi yoktur. Dosya imzasına bakan bir araçla doğru uzantıyı (jpg, pdf, docx vb.) geri vermeniz gerekir. Başlık sağlamsa dosya açılır; parçalıysa manuel analiz gerekir.

CHKDSK çalıştırmak her zaman tehlikeli mi? Hayır. Parametresiz chkdsk D: salt okunur tarama yapar ve güvenlidir. Tehlike /f ve /r ile, özellikle fiziksel arızalı veya RAW disklerde başlar. Önemli veride önce yedek ya da imaj almadan /f ve /r kullanmayın.

RAW olan diske CHKDSK çalıştırdım, ne yapmalıyım? Diske yazmayı hemen durdurun ve formatlamayın. RAW disklerde CHKDSK genellikle çalışmaz, çalışsa da dosya sistemi yapısını daha çok bozabilir. Sektör imajı alıp kurtarma yazılımı denemeli ya da doğrudan profesyonel servise başvurmalısınız.

Kaynaklar